Mọi trận đấu bóng đá đều bắt đầu bằng một tiếng còi và một cú giao bóng, nhưng quy trình để thực hiện điều đó được quy định rất chặt chẽ trong Luật VIII. Việc bắt đầu và bắt đầu lại trận đấu diễn ra trong nhiều tình huống: đầu mỗi hiệp, sau bàn thắng, hiệp phụ hay khi trọng tài tạm dừng trận đấu vì sự cố bất thường. Bài viết này sẽ giải thích các quy tắc kỹ thuật giúp trận đấu vận hành trơn tru.
Tung Đồng Xu (Coin Toss) Trước Trận Đấu
Trước khi trận đấu bắt đầu, trọng tài chính thực hiện thủ tục tung đồng xu giữa hai đội trưởng. Đội thắng trong việc tung đồng xu có quyền chọn cầu môn mình muốn tấn công trong hiệp 1 hoặc chọn quyền giao bóng trước. Nếu họ chọn cầu môn, đội thua sẽ được giao bóng. Trong hiệp 2, hai đội đổi sân và đội ban đầu chọn sân sẽ được quyền giao bóng.
Thủ tục này tuy đơn giản nhưng có ý nghĩa chiến thuật lớn. Việc chọn sân có thể tận dụng lợi thế hướng gió, ánh nắng mặt trời hoặc né tránh khu vực khán đài của cổ động viên đối phương trong hiệp 1. Đối với một số đội bóng, việc được giao bóng trước để áp đặt thế trận tấn công ngay từ đầu là ưu tiên hàng đầu.
Quy Tắc Giao Bóng (Kickoff)
Giao bóng là hình thức bắt đầu lại trận đấu ở đầu mỗi hiệp hoặc sau khi một bàn thắng được ghi. Bóng được đặt tại điểm trung tâm của sân. Tất cả cầu thủ (trừ người giao bóng) phải đứng trên phần sân nhà của mình. Cầu thủ đối phương phải đứng cách bóng ít nhất 9.15m (ngoài vòng tròn trung tâm) cho đến khi bóng vào cuộc.
- Bóng vào cuộc: Bóng được coi là vào cuộc ngay khi nó được đá và di chuyển rõ ràng (theo bất kỳ hướng nào).
- Người giao bóng: Không được chạm bóng lần thứ hai liên tiếp cho đến khi bóng chạm một cầu thủ khác.
- Ghi bàn trực tiếp: Một bàn thắng có thể được ghi trực tiếp từ cú giao bóng vào lưới đối phương.
- Sau bàn thắng: Đội vừa bị thủng lưới sẽ thực hiện quyền giao bóng để bắt đầu lại trận đấu.
Trước đây luật quy định bóng phải đá sang phần sân đối phương, nhưng luật hiện đại cho phép đá bóng về phía sau, giúp các đội dễ dàng giữ quyền kiểm soát bóng ngay từ đầu.
Thả Bóng Chạm Đất (Dropped Ball)
Thả bóng là phương thức bắt đầu lại trận đấu khi trọng tài dừng trận đấu vì một lý do không được quy định trong luật (ví dụ: bóng xịt, khán giả chạy vào sân, chấn thương nghiêm trọng mà không có lỗi). Quy tắc thả bóng hiện nay đã thay đổi đáng kể để tránh tranh chấp lộn xộn.
Trọng tài sẽ thả bóng cho thủ môn của đội phòng ngự nếu khi dừng trận đấu, bóng đang ở trong vùng cấm địa. Trong các trường hợp khác, trọng tài thả bóng cho một cầu thủ của đội đã chạm bóng cuối cùng tại vị trí bóng dừng. Tất cả các cầu thủ khác (của cả hai đội) phải đứng cách vị trí thả bóng ít nhất 4m cho đến khi bóng chạm đất. Bóng chỉ vào cuộc khi đã chạm đất; nếu cầu thủ chạm bóng trước khi chạm đất, bóng phải được thả lại.
Các Tình Huống Đá Phạt (Free Kicks)
Đá phạt (trực tiếp và gián tiếp) là cách bắt đầu lại trận đấu phổ biến nhất khi có lỗi xảy ra. Bóng phải được đặt tĩnh tại nơi phạm lỗi (trừ một số ngoại lệ trong vùng cấm). Bóng vào cuộc khi được đá và di chuyển. Trong đá phạt gián tiếp, bàn thắng chỉ được công nhận nếu bóng chạm một cầu thủ khác trước khi vào lưới.
Cầu thủ đối phương phải đứng cách bóng 9.15m (hàng rào) cho đến khi bóng vào cuộc. Trong thời đại hiện nay, luật cấm cầu thủ đội tấn công đứng chen vào hàng rào của đội phòng ngự (phải đứng cách ít nhất 1m) để tránh việc xô đẩy, che khuất tầm nhìn thủ môn và làm gián đoạn trận đấu.
Phạt Đền (Penalty Kick)
Phạt đền là tình huống bắt đầu lại trận đấu kịch tính nhất, được thực hiện từ chấm 11m. Chỉ có cầu thủ sút phạt và thủ môn được ở trong vòng cấm. Tất cả cầu thủ khác phải đứng ngoài vòng cấm, sau chấm phạt đền và cách bóng ít nhất 9.15m (ngoài vòng cung).
Thủ môn phải có ít nhất một phần của một bàn chân chạm hoặc nằm trên vạch vôi cầu môn khi bóng được đá. Cầu thủ sút phạt phải đá bóng về phía trước và không được chạm bóng lần hai nếu bóng bật ra từ cột dọc/xà ngang mà chưa chạm thủ môn. Nếu có sự xâm nhập vòng cấm sớm của cầu thủ hai bên, trọng tài sẽ quyết định cho đá lại hoặc công nhận kết quả tùy thuộc vào việc bàn thắng có được ghi hay không.
Ném Biên, Phát Bóng Và Phạt Góc
Đây là các hình thức bắt đầu lại trận đấu khi bóng đi hết các đường giới hạn sân.
- Ném biên: Khi bóng đi hết đường biên dọc. Cầu thủ ném biên phải đứng quay mặt vào sân, hai chân chạm đất (hoặc bên ngoài vạch vôi) và ném bóng bằng hai tay từ phía sau qua đầu. Không được ghi bàn trực tiếp từ ném biên.
- Phát bóng (Goal kick): Khi bóng đi hết đường biên ngang do đội tấn công chạm cuối cùng. Bóng đặt bất kỳ đâu trong khu vực 5m50. Bóng vào cuộc ngay khi được đá và di chuyển (không cần ra khỏi vòng cấm như luật cũ).
- Phạt góc: Khi bóng đi hết đường biên ngang do đội phòng ngự chạm cuối cùng. Bóng đặt trong cung phạt góc. Cột cờ góc không được di chuyển.
Kết Luận
Các quy tắc bắt đầu và bắt đầu lại trận đấu đảm bảo tính liên tục và trật tự cho cuộc chơi. Mỗi tình huống bóng chết là một cơ hội chiến thuật khác nhau mà các đội bóng có thể tận dụng. Nắm vững Luật VIII giúp người xem không bị bỡ ngỡ trước các quyết định của trọng tài trong những tình huống đặc biệt như thả bóng hay giao bóng lại.
